شرایط پذیرش کالا در بازار فیزیکی بورس کالای ایران

درخواست‌پذیرش کالا، به همراه مدارک و مستندات موضوع مادۀ 8 دستورالعمل پذیرش کالا و اوراقبهادار مبتنی بر کالا در بورس کالای ایران  باید توسط مشاور پذیرش (مشاورپذیرش از میان شرکت‌های کارگزاری دارای مجوز کارگزار معرف و شرکت‌های تامین سرمایهانتخاب می‌شود) به بورس ارائه شده و پس از احراز کامل بودن مدارک در بورس ثبتشوند.

جهت پذیرش هر کالا بایدحداقل شرایط زیر احراز گردد:

1)متقاضی باید سابقه فعالیت قابل اتکاء در بازار کالای مورد پذیرش داشته باشد وهمچنین چشم‌انداز روشنی از تداوم فعالیت متقاضی وجود داشته باشد.

2)میزان عرضه کالا توسط متقاضی به گونه‌ای باشد که امکان کشف عادلانه قیمت را دربورس فراهم آورد.

3)کالا نباید مشمول محدودیت‌هایی از جمله محدودیت قیمت‌گذاری قانونی و انحصار درعرضه یا تقاضا باشد که مانع از کشف عادلانه قیمت کالا گردد.

لازمبه ذکر است، هیئت پذیرش در زمان پذیرش هر کالا، حداقل عرضه سالانه و حداقل درصدعرضه در بورس از کل تولید سالانه برای تولیدکنندگان و از کل واردات سالانه برایوارد کنندگان را مشخص می‌کند و  تغییر حداقل‌های مذکور  به پیشنهاد بورسو تایید هیئت پذیرش امکان پذیر است.

ضمنآنکه عرضه کننده کالا در بورس، موظف است مقررات مربوطه از جمله الزامات دستورالعملپذیرش کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بورس کالای ایران و ضوابط مربوط درخصوص افشای اطلاعات عرضه کالا را رعایت نماید.

بررسی درخواست پذیرش کالا

بورس حداکثر ظرف 30 روز پس از تاریخ ثبتدرخواست، گزارش کارشناسی خود درخصوص شرایط پذیرش را به انضمام مستندات مربوط بههیئت پذیرش ارسال می‌نماید. چارچوب گزارش کارشناسی مزبور، به پیشنهاد بورس و تصویبهیئت پذیرش تعیین می‌شود.

لازم به ذکر است ، هیئت پذیرش حداکثر ظرف 30 روزپس از دریافت گزارش و مستندات مربوط از بورس، نظر کتبی خود را با ذکر دلایل مبنیبر تایید یا رد پذیرش کالا، از طریق بورس به متقاضی اعلام می‌کند. در صورت رددرخواست، متقاضی می‌تواند مراتب اعتراض خود را حداکثر ظرف مدت 10 روز پس از ابلاغتصمیم هیئت پذیرش، به دبیرخانۀ سازمان اعلام کند. رای هیئت مدیرۀ سازمان در ‌خصوصبررسی مجدد موضوع یا تایید نظر هیئت پذیرش، برای متقاضی، هیئت پذیرش و بورس لازمالاجراست.

بر این اساس، در صورتی که هیئت مدیرۀ سازماناعتراض متقاضی را موجه تشخیص دهد، درخواست متقاضی باید در اولین جلسه هیئت پذیرشمجدداً طرح ‌گردد.

همچنین در صورتی که درخواست متقاضی رد شود و بهآن اعتراض ننماید یا پس از اجرای رای تجدید‌نظر هیئت مدیرۀ سازمان در هیئت پذیرشرد گردد، طرح مجدد درخواست متقاضی در هیئت پذیرش حداقل پس از شش ماه و انجام مجددکلیۀ مراحل و پرداخت حق پذیرش، امکان‌پذیر خواهد بود.

باید به این نکته توجه داشت که درج نام کالایپذیرفته شده در فهرست نرخ‌های بورس، منوط به احراز تمامی موارد تعیین شده توسطهیئت پذیرش می‌باشد. ضمن آنکه در صورت عدم عرضه کالای  یک عرضه کننده در بورسظرف مدت 6 ماه از درج آن در فهرست نرخ‌های بورس، پذیرش آن در بورس لغو گردیده وپذیرش مجدد آن منوط به طی فرایند پذیرش خواهد بود.

مدارک پذیرش کالادر بازار فیزیکی

فرم درخواست پذیرش کالا در بازار فیزیکی بورس کالای ایران به همراهمدارک ذیل به بورس ارائه می‌شود:

1-  پرسشنامهپذیرش،

2-  امیدنامه،

3-  فرم شناسهکالا،

4-  کپی برابر اصلگواهی استاندارد کالا،

5-  رسید پرداختحق پذیرش،

6-  تعهد نامهشرکت تولیدکننده مبنی بر فراهم‌نمودن شرایط جهت بازدید از خط تولید و انبارها حسبدرخواست هیئت پذیرش یا بورس،

7-  اصل یا کپی برابراصل اسناد زیر در خصوص کالاهای وارداتی :

7-1)  جهت کالاهایوارداتی که به صورت نقدی عرضه می‌شوند و در زمان ارائه درخواست پذیرش ترخیص شده یادر شرف ترخیص می‌باشند :

1) برگ سبز گمرکی

2) گواهی بازرسی مبدایا مقصد حسب درخواست بورس

3) قبض انبار برایکالاهایی که از گمرکات ترخیص و به انبارهای داخلی حمل شده‌اند

7-2) جهت کالاهایوارداتی که به صورت سلف عرضه می‌شوند و در زمان ارائه درخواست پذیرش ترخیص نشده‌اند:

 1) پروفرمایکالای وارداتی

 2) گواهی کیفیتصادر شده توسط تولید کننده به همراه تعهدنامه واردکننده مبنی بر تحویل کالا براساس گواهی کیفیت ارائه شده

 3) تعهدنامهواردکننده مبنی بر ارائه مستندات بند (7-1) این ماده به بورس پس از ترخیص و قبل ازتحویل کالا به مشتری

8-  تائیدیه مراجعذیصلاح در خصوص کالاهائی که مشمول رعایت ضوابط خاص یا اخذ مجوزهای قانونی باشد،

9- سایر اطلاعات مهم بهتشخیص متقاضی یا درخواست بورس یا هیئت پذیرش.

 

فرم های پذیرش در بازارفیزیکی که می بایست توسط تولیدکننده تکمیل شوند:

1- فرم درخواست پذیرش کالا

2-فرم پرسشنامه پذیرش کالا

3-فرم امیدنامه پذیرش و درج کالا

4-فرم تعهدنامه جهت پذیرش کالا

5-فرم تعهدنامه واردات برای کالای ترخیص نشده

6-فرم شناسه کالای محصولات صنعتی و معدنی

7-فرم شناسه کالای فرآورده های نفتی و پتروشیمی

8-فرم شناسه کالای محصولات کشاورزی

فرم های پذیرش در بازارفیزیکی که می بایست توسط کارگزار مشاور پذیرش تکمیل شوند:

1-فرم قرارداد مشاور پذیرش

2-فرم اظهار نظر مشاور پذیرش

3-فرم تطابق کالا مربوط به پذیرش کالای مشابه

فرآیند تسویه وپایاپای در بازار فیزیکی بورس کالای ایران

نقش و اهمیت اتاقپایاپای در فرآیند قبل از معاملات و بعد از معاملات و در مراحل تسویه و پایاپایکالاها بسیار حائز اهمیت است. در فرآیند قبل­ از معامله، اتاق پایاپای از طریقفرآیند کنترل پیش از عرضه موظف است مستندات عرضه و تضامین و سپرده­ های مورد نیازجهت عرضه کالاها را طبق ضوابط تضمین کنترل نموده و حداکثر تا ساعت 30/15 روزکاریقبل از عرضه مراتب موافقت یا عدم­ موافقت خود را به بورس وکارگزار عرضه ­کنندهاعلام نماید.

ضوابط تضمین

مهم­ترین بخشفرآیند کنترلی پیش از عرضه در اتاق پایاپای کنترل تضامین و وثایق عرضه­ کننده یاکارگزار ذیربط است. این کنترل در واقع شرط لازم برای عرضه محصولات تلقی گردیده کهنقش بسیار ارزنده ای در کنترل ریسک خواهد داشت. لازم به ذکر است کارگزاران عرضهکننده با روش­ هایی از جمله تودیع وجه نقد و یا تسویه تعهدات باز قبلی نسبت بهایجاد اطمینان از وجود تضامین کافی برای عرضه اقدام می ­نمایند. در حال­ حاضر رویهجاری بورس کالای ایران طبق مصوبه هیئت مدیره عبارتست از: تامین صد در صدی تضامینعرضه.

بعد از عرضه و درجریان معامله در تالار کالاها با فرآیند خاص خود طبق مقررات بورس تخصیص یافته و بهشکل قراردادهای جداگانه با اجزای مشخص به اتاق پایاپای ارسال می­ گردند.

فرآیند تسویه

لازم به ­ذکراستکه صرف نظر از این­که نوع قرارداد چه باشد( نقدی- سلف - نسیه) تسویه در اتاقپایاپای طبق دستورالعمل فقط به دو صورت نقدی و اعتباری امکان­پذیر می­ باشد. درتسویه نقدی خریدار مکلف است ظرف مهلت مقرر(حداکثر سه روزکاری)، وجه قرارداد را بااحتساب کارمزد دوطرف به حساب تسویه واریز نماید ولی در تسویه اعتباری، سند تسویهاعتباری طبق فرمت شرکت، پس­از تایید  فروشنده، کارگزار فروشنده و کارگزارخریدار و به همراه سایر مستندات توسط کارگزار خریدار به اتاق پایاپای ارایه می ­شود.در سند تسویه اعتباری، فروشنده به دریافت ثمن معامله اقرار می­ کند.

مهلت تسویه

 مهلت تسویه، سه روز کاری بعد ازانجام معامله می­ باشد که زمان­بندی انجام امور تسویه طی اینمدت بر اساس مصوبه هیئت مدیره بورس کالای ایران تعیین می گردد. در حال حاضر بهموجب این مصوبه ، آخرین ساعت واریز وجه برای قراردادها، ساعت 13 روزسوم می باشد.در عین حال کلیه فیش ­های واریزی و مدارک قراردادها، قبل از ساعت 15 هر روز می­بایستاز طریق سامانه جهت تسویه توسط کارگزاری ذیربط به اتاق پایاپای ارسال گردد.

حساب عملیاتی

 حساب بانکیکه جهت تسویه طبق ضوابط توسط اتاق پایاپای مورد استفاده قرار می­ گیرد.

جرایم تاخیر تسویه

 چنانچهقراردادها ظرف مهلت تسویه (سه روز کاری) تسویه نشوند، این امکان به مشتری داده میشود که حداکثر تا 7 روز تقویمی پس از مهلت تسویه، نسبت به واریز وجوه و تسویهنهایی اقدام نماید. با این توضیح که به ازای هر روز تقویمی تاخیر، خریدار موظف بهپرداخت 25/0 درصد ارزش معامله به­ عنوان جریمه می ­باشد. از آنجا که جریمه به حسابفروشنده واریز می شود، چنانچه فروشنده انصراف خود را از دریافت جریمه اعلام نماید،اتاق پایاپای  با "تائید خاص"نسبت به تسویه اقدام می نماید

انفساخ معامله

 چنانچهخریدار حتی بعد از گذشت 7 روز تقویمی هم امور تسویه را انجام ندهد معامله او منفسخ­گردیده و کارگزار خریدار مکلف است 5% ارزش معامله را به عنوان خسارت انفساخ بهاضافه کارمزد طرفین قرارداد، واریز نماید. درحال حاضر ارزش و مبلغ هر قراردادبراساس کد شناسه که دربرگیرنده مشخصات هر جزء قرارداد می­ باشد، به حساب عملیاتیواریز می شود. لازم به ذکر است  ملاک تسویه فقط واریز وجوه قرارداد توسطخریدار نیست، بلکه انتقال وجه و اخذ تایید نهائی توسط کارگزار از طریق سیستمکارگزاری به منزله تسویه قرارداد تلقی می ­شود.

فرآیند تحویل کالا

پس از تسویهقرارداد فروشنده مکلف است کالای موضوع قرارداد را طبق زمان تحویل شده در اطلاعیهعرضه، تحویل نماید.

1.        حداکثر زمان تحویلدر قراردادهای نقدی و نسیه، حداکثر تا سه روز کاری پس از مهلت تسویه می باشد. درصورت انجام تسویه با تاخیر، به میزان روزهای تاخیر به این مهلت اضافه می­ شود.

2.        در قراردادهای سلفبا سررسید کمتر از 30 روز، حداکثر تا 5 روز تقویمی پس از سررسید تحویل

3.        در قرادادهای سلف باسررسید 30 روز یا بیشتر، حداکثر تا 15 روز تقویمی

Top